Yazan: Op. Dr. Mustafa Işık, Genel Cerrahi Uzmanı · Son güncelleme: Kasım 2026
Lateral internal sfinkterotomi (LİS), kronik anal fissürde iç makat kasının (internal sfinkter) küçük bir bölümünün kontrollü olarak kesilerek kas spazmının giderilmesi ameliyatıdır. Kronik fissürde kalıcı iyileşme oranı en yüksek yöntemdir (%90’ın üzerinde). Buna karşılık, az sayıda hastada hafif gaz kaçırma gibi kontinans sorunlarına yol açabildiği için genellikle ilaç tedavisine yanıt vermeyen hastalarda ve dikkatli hasta seçimiyle uygulanır.
Fissürde Neden Kas Gevşetilir?
Anal fissür, makat kanalının çıkışındaki yırtıktır. Yırtık ağrıya, ağrı iç makat kasında spazma, spazm da bölgedeki kan akımının azalmasına yol açar; kanlanması azalan yara iyileşemez ve bir kısır döngü oluşur. Tedavinin amacı bu spazmı çözmektir. Bu, ilaçlarla geçici olarak (kimyasal sfinkterotomi) veya ameliyatla kalıcı olarak (LİS) yapılabilir. Fissürün genel bilgileri için anal fissür tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
İlaç ve Enjeksiyon Tedavisi (Kimyasal Sfinkterotomi)
Kas Gevşetici Kremler
Nitrogliserin (GTN) içeren kremler ve kalsiyum kanal blokerleri (diltiazem, nifedipin) iç makat kasını gevşetir. GTN baş ağrısı ve makatta tahrişe yol açabilir; kalsiyum kanal blokerlerinde baş ağrısı daha az görülür. Kalıcı kontinans sorunu yapmazlar, ancak tedavi bırakıldıktan sonra tekrarlama oranı ameliyata göre yüksektir.
Kas Gevşetici Enjeksiyon
İç makat kasına uygulanan kas gevşetici (botulinum toksini) enjeksiyonu, kası geçici olarak gevşeten “geri dönüşümlü” bir sfinkterotomi gibi etki eder:
- Uygulama yaklaşık 30 saniye – 1 dakika sürer, genellikle anestezi gerektirmez ve hastalar tarafından kolay tolere edilir.
- Etkisi birkaç saat içinde başlar, 6. günde en üst düzeye ulaşır, ilk 1 ay en yüksek düzeyde kalır ve 1-3 ay boyunca kas gevşemesi sürer. Bu süre yaranın iyileşmesine fırsat tanır.
- Çalışmalarda iyileşme oranları %41 ile %88 arasında bildirilmiştir; kalıcı kontinans sorunu görülmemiştir. Nadiren geçici, hafif gaz kaçırma olabilir.
- Önemli bir yan etkisi olmamakla birlikte tekrarlama oranı ameliyattan yüksektir; bu nedenle iyileşme oranı açısından cerrahi sfinkterotomiden üstün değildir.
İlaç tedavisi ile birlikte fissürün kenarlarının ve iz dokusunun temizlenmesi (fissürektomi), kontinansa zarar vermeyen, koruyucu bir seçenek olarak uygulanabilir.
Lateral İnternal Sfinkterotomi (LİS) Nasıl Yapılır?
İç makat kasının yan tarafından, fissürün uzunluğunu geçmeyecek şekilde küçük bir bölümü kesilir. İki şekilde yapılabilir:
- Kapalı (submukozal) teknik: Makat kenarında çok küçük bir delikten, mukoza altından kas kesilir.
- Açık teknik: Küçük bir kesiyle kas doğrudan görülerek kesilir.
İşlem kısa sürer; hastalar çoğunlukla aynı gün veya ertesi gün evine döner. Fissür ağrısı genellikle ilk günlerde belirgin şekilde azalır.
LİS’in Başarısı ve Riskleri
- Başarı: Hastaların %90’ından fazlasında kalıcı iyileşme sağlar; tekrarlama oranı tüm yöntemler içinde en düşük olanıdır.
- Kontinans: Az sayıda hastada hafif gaz kaçırma veya mukus akıntısı görülebilir; bunlar çoğunlukla ilk 3 ay içinde düzelir. Kalıcı ve belirgin kontinans sorunu nadirdir.
Hangi Hastaya Hangi Tedavi?
- Akut (yeni) fissür: Lifli beslenme, oturma banyosu ve krem tedavisi çoğu zaman yeterlidir.
- Kronik fissür, ilk basamak: Kas gevşetici krem veya enjeksiyon; gerekirse fissürektomi ile birlikte.
- İlaç tedavisine yanıt vermeyen kronik fissür: LİS en etkili seçenektir.
- Kontinans riski yüksek hastalar (kadınlarda çok sayıda normal doğum, önceki makat ameliyatları, yaşlılık, mevcut gaz-dışkı tutma zayıflığı, kas tonusu zaten düşük olanlar): LİS önerilmez; kas koruyucu yöntemler tercih edilir.
İlk başvuruda kas basıncını ölçen anal manometri her hastada pratik değildir. Bu nedenle genellikle önce ilaç tedavisiyle başlanır, yanıta göre tedaviye yön verilir.
Sık Sorulan Sorular
LİS ameliyatı sonrası gaz ve dışkı kaçırma olur mu?
Az sayıda hastada hafif gaz kaçırma veya mukus akıntısı olabilir ve çoğunlukla ilk 3 ay içinde düzelir. Kalıcı ve belirgin kontinans sorunu nadirdir. Risk taşıyan hastalarda LİS yerine kas koruyucu yöntemler tercih edilir.
LİS ameliyatı ağrılı mı?
İşlem anestezi altında yapılır. Ameliyattan sonra genellikle fissürün kendi ağrısı ilk günlerde belirgin şekilde azalır; kısa süreli hafif yara ağrısı olabilir.
LİS’ten sonra fissür tekrarlar mı?
Tekrarlama oranı tüm fissür tedavileri içinde en düşük olanıdır; hastaların %90’ından fazlasında kalıcı iyileşme sağlanır.
Fissür için ilk tedavi ameliyat mı?
Hayır. Akut fissürlerin çoğu beslenme düzenlemesi, oturma banyosu ve kremlerle iyileşir. Kronik fissürde önce kas gevşetici krem veya enjeksiyon denenir; yanıt alınamazsa LİS önerilir.
Fissürde kas gevşetici enjeksiyon nasıl etki eder?
İç makat kasını 1-3 ay boyunca geçici olarak gevşetir. Bu sürede kas spazmı çözülür, yaranın kanlanması artar ve fissür iyileşebilir.
Kas gevşetici enjeksiyon kalıcı mıdır?
Hayır, etkisi geçicidir; kas birkaç ay içinde eski gücüne döner. Bu nedenle kalıcı kontinans sorunu yapmaz, ancak tekrarlama oranı ameliyata göre yüksektir.
LİS sonrası ne zaman işe dönülür?
Çoğu hasta birkaç gün içinde işine dönebilir.
Fissür kremleri yan etki yapar mı?
Nitrogliserin içeren kremler baş ağrısı ve makatta tahrişe yol açabilir. Kalsiyum kanal blokeri içeren kremlerde baş ağrısı daha az görülür.
Kimlere LİS yapılmamalı?
Kontinans riski yüksek olanlara, örneğin çok sayıda normal doğum yapmış kadınlara, daha önce makat ameliyatı geçirmiş olanlara ve halihazırda gaz-dışkı tutmada zayıflığı olanlara LİS önerilmez.
Fissürektomi nedir?
Kronik fissürün kenarlarındaki sertleşmiş dokunun ve iz dokusunun temizlenerek yaranın tazelenmesidir. Kas kesilmediği için kontinansa zarar vermez; genellikle ilaç tedavisiyle birlikte uygulanır.
Muayene ve Randevu
Op. Dr. Mustafa Işık, Kızılay / Ankara’daki muayenehanesinde pazartesi–cumartesi 08:30–20:00 arasında hasta kabul etmektedir. Randevu için (0505) 746 69 60 numarasını arayabilir veya WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekim muayenesi gereklidir.