Hamilelikte Hemoroid (Gebelikte Basur): Nedenleri ve Tedavisi

Yazan: Op. Dr. Mustafa Işık, Genel Cerrahi Uzmanı · Son güncelleme: Kasım 2026

Hamilelikte hemoroid (gebelikte basur) çok sık görülür ve özellikle gebeliğin son üç ayında ve doğumdan sonraki ilk haftalarda artar. Progesteron hormonunun bağırsakları yavaşlatarak kabızlık yapması, büyüyen rahmin makat bölgesindeki damarlara baskısı ve doğumdaki ıkınma başlıca nedenlerdir. Gebelikte hemoroid çoğunlukla lifli beslenme, oturma banyosu ve gebelikte kullanımı uygun kremlerle tedavi edilir; şikâyetlerin önemli kısmı doğumdan sonraki haftalarda geriler.

Hamilelikte Neden Basur Olur?

• Progesteron etkisi: Bağırsak hareketlerini yavaşlatır ve kabızlığa yol açar; ayrıca damar duvarını gevşetir.
• Rahmin baskısı: Özellikle son üç ayda büyüyen rahim, leğen kemiği içindeki toplardamarlardan kan dönüşünü zorlaştırır.
• Artan kan hacmi: Gebelikte dolaşımdaki kan miktarı artar ve damarlar genişler.
• Demir takviyeleri: Kabızlığı artırabilir.
• Doğum: Normal doğumdaki uzun süreli ıkınma, doğum sonrası pıhtılaşmış dış hemoroide sık yol açar.

Gebeliğin Dönemlerine Göre Hemoroid

Gebeliğin ilk aylarında kabızlık artmaya başlar; ancak bu dönemde ilaç kullanımından mümkün olduğunca kaçınılmalı, öncelikle beslenme düzenlemesi ve oturma banyosu uygulanmalıdır. Gebeliğin orta döneminde hemoroid şikâyeti daha seyrektir. Son üç ayda karın içi basıncın artması ve uygunsuz duruşlar nedeniyle hemoroid ve dışarı sarkma belirgin şekilde artar. Doğumdan sonraki ilk günlerde ise özellikle ağrılı dış hemoroid sık görülür.

Belirtiler

• Dışkılama sonrası parlak kırmızı kanama
• Makatta kaşıntı, yanma, nemlenme
• Makattan dışarı çıkan şişlik
• Ani başlayan ağrılı, sert ve morumsu şişlik (pıhtılaşmış dış hemoroid)

Gebelikte makattan kanama olduğunda bunu mutlaka kadın doğum uzmanınıza ve genel cerrahınıza bildirin; kanamanın vajinadan değil makattan geldiğinden emin olunması önemlidir.

Hamilelikte Basur Tedavisi

1. Beslenme ve Yaşam Düzenlemesi (İlk Basamak)

• Sebze, meyve, kuru baklagil, yulaf ve tam tahıllarla lif alımını artırın.
• Günde en az 2-2,5 litre sıvı için.
• Tuvalet ihtiyacını ertelemeyin, ıkınmayın, tuvalette uzun süre oturmayın.
• Ayağınızın altına küçük bir tabure koymak dışkılamayı kolaylaştırır.
• Uzun süre ayakta kalmaktan veya oturmaktan kaçının; mümkünse gün içinde sol yanınıza uzanarak dinlenin.
• Hekiminizin önerdiği hafif yürüyüşleri sürdürün.

2. Oturma Banyosu

Günde 2-3 kez, 10-15 dakika ılık suyla yapılan oturma banyosu ağrı, kaşıntı ve şişliği belirgin şekilde azaltır. Sıcak değil, ılık su kullanılmalıdır.

3. İlaç Tedavisi

Gebelikte kullanılacak her ilaç ve krem için mutlaka hekiminize danışın. Gebelikte güvenle kullanılabilen bazı lif takviyeleri, dışkı yumuşatıcılar ve lokal kremler vardır; ancak özellikle ilk üç ayda ilaç kullanımı en aza indirilmelidir.

4. Girişimsel Tedavi

Gebelikte hemoroid ameliyatı genellikle yapılmaz; hemoroide müdahale, dokuyu çıkarmaktan çok basit ve rahatlatıcı uygulamalarla sınırlı tutulur. Ancak çok şiddetli ağrılı pıhtılaşmış veya boğulmuş hemoroid gibi durumlarda müdahale gerekebilir. Bu durumda:

• Pıhtılaşmış ve boğulmuş hemoroid memeleri zorla içeri itilmeye çalışılmamalıdır; şiddetli ağrı rahim kasılmalarını tetikleyebilir.
• Gerekli durumlarda girişim kadın doğum uzmanıyla birlikte planlanır. Daha kapsamlı bir işlem gerekiyorsa, ağrıyı tamamen kestiği ve daha az ilaç kullanılmasını sağladığı için genellikle lokal anestezi yerine spinal anestezi tercih edilir.
• Uygun durumlarda pıhtılı hemoroidin cerrahi olarak çıkarılması, yalnızca ilaçla beklemekten daha hızlı rahatlama sağlar.

Doğumdan Sonra Hemoroid

Doğum sonrası ilk günlerde hemoroid şikâyetleri artabilir; ardından çoğu hastada birkaç hafta-birkaç ay içinde belirgin şekilde geriler. Emzirme döneminde de lifli beslenme, bol sıvı ve oturma banyosu temel tedavidir. Doğumdan 3-6 ay sonra hâlâ devam eden şikâyetlerde band ligasyonu, lazer veya cerrahi gibi kalıcı tedaviler planlanabilir. Tüm seçenekler için hemoroid tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.

Ne Zaman Hemen Doktora Başvurmalısınız?

• Yoğun veya durmayan makat kanaması
• Ani başlayan, çok şiddetli ağrılı şişlik
• Dışarı çıkan ve içeri girmeyen, morarmış hemoroid
• Ateş veya makat çevresinde kızarıklık ve akıntı

Sık Sorulan Sorular

Hamilelikte basur bebeğe zarar verir mi?

Hayır. Hemoroid anne için rahatsız edici bir durumdur ama bebeğe doğrudan bir zararı yoktur. Ancak şiddetli ağrı ve yoğun kanama gibi durumlarda vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır.

Hamilelikte basur geçer mi?

Gebelikteki hemoroidlerin önemli kısmı doğumdan sonraki haftalar-aylar içinde belirgin şekilde küçülür. Doğumdan 3-6 ay sonra hâlâ şikâyet varsa kalıcı tedavi planlanabilir.

Hamilelikte basur kremi kullanılır mı?

Gebelikte kullanımı uygun bazı kremler vardır; ancak her ürün güvenli değildir. Krem ve fitil kullanmadan önce mutlaka hekiminize danışmalısınız; özellikle ilk üç ayda ilaç kullanımı en aza indirilmelidir.

Hamilelikte hemoroid ameliyatı yapılır mı?

Genellikle yapılmaz ve tedavi doğum sonrasına bırakılır. Ancak çok ağrılı pıhtılaşmış veya boğulmuş hemoroid gibi durumlarda, kadın doğum uzmanıyla birlikte planlanarak müdahale yapılabilir.

Basur normal doğuma engel mi?

Hemoroid tek başına normal doğuma engel değildir ve sezaryen nedeni sayılmaz. Doğum şekline kadın doğum uzmanınız obstetrik durumu değerlendirerek karar verir.

Doğumdan sonra basur neden artar?

Normal doğumdaki uzun süreli ıkınma makat bölgesindeki damarlarda basıncı artırır ve özellikle pıhtılaşmış dış hemoroide yol açabilir. Doğum sonrası kabızlık ve ağrı kesici kullanımı da şikâyetleri artırabilir.

Hamilelikte oturma banyosu güvenli mi?

Evet, ılık suyla yapılan oturma banyosu gebelikte güvenlidir ve hemoroid ağrısını azaltmanın en etkili yollarından biridir. Çok sıcak su kullanılmamalıdır.

Hamilelikte kabızlık nasıl önlenir?

Lifli beslenme, günde en az 2-2,5 litre sıvı, düzenli hafif yürüyüş ve tuvalet ihtiyacını ertelememek en etkili önlemlerdir. Gerekirse hekim gebelikte güvenli lif takviyeleri veya dışkı yumuşatıcılar önerebilir.

Emzirirken basur tedavisi yapılabilir mi?

Evet. Emzirme döneminde beslenme düzenlemesi, oturma banyosu ve uygun kremler kullanılabilir. Band ligasyonu gibi muayenehane işlemleri de genellikle emzirmeye engel değildir; kullanılacak ilaçlar hekimle birlikte seçilmelidir.

Hamilelikte makattan kanama olursa ne yapmalıyım?

Kanamanın makattan mı vajinadan mı geldiğinden emin olmak çok önemlidir. Her iki durumda da kadın doğum uzmanınıza bilgi verin; makat kanamasının nedeni için genel cerrahi muayenesi yapılmalıdır.

Muayene ve Randevu

Op. Dr. Mustafa Işık, Kızılay / Ankara’daki muayenehanesinde pazartesi–cumartesi 08:30–20:00 arasında hasta kabul etmektedir. Randevu için (0505) 746 69 60 numarasını arayabilir veya WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekim muayenesi gereklidir.