Yazan: Op. Dr. Mustafa Işık, Genel Cerrahi Uzmanı · Son güncelleme: Kasım 2026
Dış hemoroid, makat deliğinin hemen çevresinde, deri altında yer alan damar yumağının şişip genişlemesidir. Makat kenarında yumuşak, bazen hassas bir şişlik olarak hissedilir. Çoğu zaman şikâyet yapmaz; ancak içinde pıhtı oluşursa (tromboze dış hemoroid) ani başlayan, şiddetli ağrılı, morumsu ve sert bir şişliğe dönüşür. Tedavi, şişliğin pıhtılı olup olmamasına ve ne kadar süredir var olduğuna göre belirlenir.
Dış Hemoroid Nedir, İç Hemoroidden Farkı Nedir?
Dış hemoroidler, makat kanalındaki dişli çizginin altında, alt hemoroidal toplardamar ağının genişlemesiyle oluşur. Bu bölgenin derisi ağrı sinirleri açısından çok zengindir; bu nedenle dış hemoroid, iç hemoroide göre daha ağrılıdır. İç ve dış hemoroidal damar ağları birbiriyle bağlantılı olduğu için bazı hastalarda ikisi bir arada görülür (karma hemoroid).
Dış Hemoroid Belirtileri
- Makat kenarında elle hissedilen yumuşak veya hassas şişlik
- Dışkılama sırasında makat çevresinde belirginleşen şişlik
- Kaşıntı ve tahriş; bölgenin temizlenmesinde güçlük
- Pıhtı oluştuysa ani başlayan şiddetli ağrı, oturmada zorluk
- Pıhtılı hemoroidin üzerindeki deri incelirse kendiliğinden açılıp kanama
Tromboze (Pıhtılaşmış) Dış Hemoroid
Ikınma, ağır kaldırma, uzun süre oturma veya kabızlık sonrası dış hemoroidin içindeki damarda pıhtı oluşabilir. Açık tenli kişilerde mor-mavi, koyu tenli kişilerde gri-koyu kahverengi görünen, gergin, sert ve çok hassas bir şişlik ortaya çıkar.
Ağrının bu kadar şiddetli olmasının nedeni, şişen damarın makat çevresindeki dar ve esnemeyen bir bölmede yer almasıdır. Şişlik arttıkça çevredeki sinirler ve küçük damarlar sıkışır, dokuya giden kan akımı azalır ve yoğun ağrı oluşur. Ağrı genellikle ilk 48-72 saatte en şiddetlidir, ardından giderek azalır. Vücut pıhtıyı birkaç hafta içinde emer; ancak geride makat kenarında deri kıvrımı (deri etiketi, “skin tag”) kalabilir.
Dış Hemoroid Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı muayeneyle konur; makat çevresine bakılması genellikle yeterlidir. Eşlik eden iç hemoroid veya anal fissür gibi başka bir sorun olup olmadığını anlamak için gerekirse parmakla muayene ve anoskopi yapılır. Makatta şişlik yapan apse, siğil (anal siğil) gibi durumların ayırt edilmesi önemlidir.
Dış Hemoroid Tedavisi
Pıhtısız Dış Hemoroid
Şikâyet yapmayan dış hemoroid tedavi gerektirmez. Kaşıntı ve tahriş varsa lifli beslenme, yeterli sıvı, gerekirse dışkı yumuşatıcılar, ılık oturma banyosu ve kısa süreli krem tedavisi uygulanır. Damar güçlendirici ilaçlar (flavonoidler) şikâyetleri hafifletmek için kullanılabilir.
Tromboze Dış Hemoroid
- İlk 72 saat içinde ve ağrı şiddetliyse: Muayenehanede lokal anestezi altında pıhtılı hemoroidin küçük bir kesiyle çıkarılması (eksizyon) ağrıyı hızla giderir ve tekrar riskini azaltır. Bu tabloda ideal tedavi eksizyondur.
- 72 saatten sonra veya ağrı azalmaya başladıysa: Pıhtı kendiliğinden emilmeye başladığı için genellikle ılık oturma banyosu, ağrı kesici, dışkı yumuşatıcı ve kremlerle takip edilir.
Deri Etiketi (Skin Tag)
Pıhtı emildikten sonra kalan deri kıvrımı temizliği zorlaştırıyor veya tahrişe yol açıyorsa lokal anestezi altında basit bir işlemle alınabilir. Ayrıntılar: makatta et beni.
Karma ve Komplike Hemoroidler
İç hemoroidle birlikte olan, sarkan veya boğulmuş hemoroidlerde tedavi farklıdır. Yastıkçığın yalnızca bir kısmını tutan pıhtılı hemoroidlerde lazer hemoroidoplasti gibi az invaziv yöntemler düşünülebilir; tüm yastıkçığı tutan boğulmuş hemoroidlerde ise cerrahi (hemoroidektomi) tercih edilir. Lazerin boğulmuş, yaralı (ülserli) veya dokusu ölmüş (nekroze) hemoroidlerde yeri yoktur. Ayrıntılar için komplike hemoroidler sayfasına bakabilirsiniz.
Evde Neler Yapılabilir?
- Günde 2-3 kez, 10-15 dakika ılık oturma banyosu
- Kabızlığı önlemek için lifli beslenme ve bol su
- Tuvalette uzun süre oturmamak ve ıkınmamak
- Bölgeyi yumuşak, kokusuz ıslak bez veya su ile temizlemek; sert tuvalet kâğıdıyla ovalamamak
- İlk günlerde uzun süre oturmamak, oturulacaksa yumuşak minder kullanmak
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
Ani başlayan şiddetli ağrılı şişlik, durmayan kanama, ateş, şişliğin giderek büyümesi veya birkaç gün içinde düzelmeyen şikâyetler varsa gecikmeden muayene olunmalıdır. Özellikle ağrının ilk 72 saatinde başvurmak, basit bir işlemle hızlı rahatlama şansı sağlar.
Sık Sorulan Sorular
Dış hemoroid kendiliğinden geçer mi?
Pıhtısız küçük dış hemoroidler şikâyet yapmayabilir. Pıhtılaşmış dış hemoroidde pıhtı birkaç hafta içinde vücut tarafından emilir ve ağrı geçer, ancak geride deri kıvrımı kalabilir.
Dış hemoroid neden bu kadar ağrılı?
Dış hemoroid, ağrı sinirleri açısından çok zengin olan makat derisinin altında yer alır. Pıhtı oluştuğunda damar dar ve esnemeyen bir bölmede şiştiği için çevredeki sinirler sıkışır ve yoğun ağrı oluşur.
Pıhtılaşmış dış hemoroid ne zaman çıkarılmalı?
Ağrı şiddetliyse, özellikle ilk 72 saat içinde lokal anestezi altında çıkarılması en hızlı rahatlamayı sağlar. 72 saatten sonra ağrı genellikle azalmaya başladığı için ilaç ve oturma banyosuyla takip tercih edilir.
Dış hemoroid patlarsa ne olur?
Pıhtılı dış hemoroidin üzerindeki deri incelirse kendiliğinden açılabilir ve bir miktar kan ve pıhtı gelir; bu genellikle ağrıyı azaltır. Bölge ılık suyla temizlenmeli ve kanama durmazsa hekime başvurulmalıdır.
Dış hemoroide band ligasyonu yapılır mı?
Hayır. Band ligasyonu sadece ağrı siniri bulunmayan iç hemoroidlere uygulanır. Dış hemoroid bölgesine bant takılması çok ağrılı olur.
Dış hemoroid ile deri etiketi (skin tag) aynı şey mi?
Hayır. Deri etiketi, genellikle geçirilmiş pıhtılı bir dış hemoroidden sonra geride kalan, içinde damar yumağı olmayan deri kıvrımıdır. Şikâyet yapıyorsa basit bir işlemle alınabilir.
Dış hemoroid için hangi krem kullanılır?
Lokal anestezik ve iltihap giderici içeren kremler kısa süreli rahatlama sağlar. Steroidli kremler uzun süre kullanılmamalıdır. Uygun ürünü hekiminize danışarak seçmelisiniz.
Dış hemoroid kanar mı?
Pıhtısız dış hemoroid genellikle kanamaz. Pıhtılı dış hemoroid kendiliğinden açılırsa kanayabilir. Dışkılama sırasında parlak kırmızı kan çoğunlukla iç hemoroid veya fissürden kaynaklanır.
Dış hemoroid tekrar eder mi?
Pıhtılı dış hemoroid sonrası aynı bölgede veya başka bir noktada tekrar pıhtı gelişebilir. Kabızlık ve ıkınmadan kaçınmak tekrar riskini azaltır. Pıhtının cerrahi olarak çıkarıldığı hastalarda tekrar riski daha düşüktür.
Hamilelikte dış hemoroid tedavisi nasıl yapılır?
Gebelikte ve doğum sonrası dönemde pıhtılı dış hemoroid sık görülür. Öncelikle oturma banyosu, gebelikte güvenli kremler ve kabızlığın önlenmesiyle tedavi edilir; ağrı çok şiddetliyse lokal anestezi altında pıhtı boşaltılabilir.
Muayene ve Randevu
Op. Dr. Mustafa Işık, Kızılay / Ankara’daki muayenehanesinde pazartesi–cumartesi 08:30–20:00 arasında hasta kabul etmektedir. Randevu için (0505) 746 69 60 numarasını arayabilir veya WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekim muayenesi gereklidir.